مهديس فرقاني – در دوران فتحعليشاه، در اطراف شهر تهران فقط 6 دروازه وجود داشت و در دوران ناصرالدينشاه اين تعداد به 12 عدد رسيد، اين دروازهها با دهانهاي بزرگ در وروديهاي مشخص شهر ساخته ميشد و هر كدام از اين وروديها در طرفين خود 2 ورودي كوچك داشتند و اين وروديهاي كوچك به اتاقهاي كوچكي منتهي ميشدند، در دوران ناصرالدينشاه كه شهر گسترش بيشتري يافت، 6 دروازه به دروازههاي قبلي شهر اضافه شد و تغييراتي هم در سيماي آنها رخ داد.
|
عمده دليل استفاده از اين دروازهها نه جنگها و لشگركشيها و نه حفاظت شهر از گزند ياغيان بوده، بلكه دليل عمده آن كنترل ورود و خروج به دارالخلافه بوده و همينطور گرفتن عوارض و ماليات بوده . اين دروازهها تنها محل عبور و مرور كساني بود كه به شهر ميآمدند و يا از آن خارج ميشدند، چرا كه در اطراف شهر، خندقهاي بزرگي حفر كرده بودند كه كمتر كسي ميتوانست از آن عبور كند. دروازهها هنگام اذان صبح گشوده و كمي بعد از غروب بسته ميشدند. بعد از گسترش تهران در زمان ناصرالدينشاه در هر يك از جهت اصلي شهر، سه دروازه احداث شد. دروازههاي شهر تهران عبارت بودند از:
- دروازههاي شمالي: دروازه شميران در محدوده پيچ شميران فعلي، دروازه دولت تقاطع خيابان سعدي شمالي و انقلاب
- دروازههاي جنوبي: دروازه خانيآباد تقاطع خيابان مولوي و خيابان شوش، دروازه غارميان خيابان خانيآباد تا ميدان شوش، دروازه شاه عبدالعظيم نزديكي ميدان شوش ابتداي خيابان ري.
- دروازههاي شرقي: دروازه خراسان
- دروازههاي غربي: دروازه باغ شاه انتهاي خيابان سپه، دروازه قزوين محل فعلي ميدان قزوين و دروازه گمرك انتهاي خيابان اميريه نزديك ميدان گمرك.
تمام دروازههاي مذكور، محل تردد افراد به پايتخت و عموما تحت سيطره نيروهاي نظامي و حكومتي قرار داشتند.
منبع: دنیای اقتصاد
)
