محوطه آسياب ها و آبشارها

مجموعه «آسيابها و آبشارهاي شوشتر» از بي نظير ترين نمونه هايي است كه جهت استفاده بهينه از آب در ادوار كهن مورد بهره برداري قرار گرفته است.

اين محوطه مجموعه اي از سد، تونل ها، كانال هاي فرعي و آسياب هاي آبي است كه بصورت يك مجموعه صنعتي-اقتصادي بوده و جزئي از مجموعه بزرگ «سازه هاي آبي شوشتر» مي باشد كه در كتب تاريخي مكرراً به آن اشاره گرديده است.

اساس كار مجموعه به اين صورت است كه «سد گرگر» مسير رودخانه را مسدود كرده و سطح آب را براي آبگيري سه تونل حفر شده در تخته سنگ بالا مي آورد. تونل هاي سه گانه آب را به مجموعه هدايت مي كنند و به كانال هاي متعددي تقسيم مي شوند كه پس از گرداندن چرخ آسياب ها، آب بصورت آبشارهايي به محوطه اي حوضچه مانند سرازير مي شود.

يكي از ويژگي هاي بسيار بارز «مجموعه آسيابها و آبشارها» مجاورت آن با بافت تاريخي شهر «شوشتر» است. اين محوطه علاوه بر استفاده هاي صنعتي، در ايام كم آبي نيز، آب مورد نياز ساكنين را تأمين مي نمود.

ادامه نوشته

ميراث زيباي سلجوقي در خرقان

نويسنده: آزاده گروسي


    برج هاي آرامگاهي خرقان در يك كيلومتري حصار ارضي - از توابع خرقان غربي و در ۳۲ كيلومتري جاده قزوين - همدان قرار دارند.
    اين برج ها در محوطه وسيعي به فاصله كمي از يكديگر قرار گرفته اند و از بسياري جهات به هم شبيه اند اما برج شرقي، قديمي تر از برج غربي است. بناي برج شرقي داراي نقشه ۸ ضلعي با ستون هاي مدور در ۸ گوشه است كه قسمت ازاره آن در سال ۱۳۴۷ ه . ش تعمير و مرمت شده است. تمامي بنا به ضخامت ۶۰ سانتيمتر با آجرهاي ساده به ابعاد ۵ ، ۱۹ و ۱۹ سانتيمتر يا ،۵ ۲۰ و ۲۰ سانتيمتر ساخته شده سپس روي آن پوششي تزئيني با آجر به ضخامت ۲۱ سانتيمتر اجرا شده است. قطر ستون هاي دور گوشه هاي بنا، به جز دوتاي آنها كه راه پله مارپيچ منتهي به بام را دربرمي گيرند همگي يكسان است.
ادامه نوشته

كاريز، ميراث بزرگ تمدن ايرانيان


    در طول تاريخ و قرون گذشته از اقوام مختلف آثار زيادي برجاي مانده است كه از آن جمله مي توان به اهرام ثلاثه و مجسمه ابوالهول در مصر، مجسمه بودا در افغانستان، عمارت تاج محل در هند و آثار دوران هخامنشيان و ساسانيان در تخت جمشيد و طاق بستان اشاره كرد.
    در اين ميان آثاري نظير سد مخزني فريمان، بند گلستان مشهد، اثر تاريخي سد عباس آباد بهشهر و قنات قصبه شهر گناباد نشان از سخت كوشي جامعه و تمدن ايراني دارد كه با تلاش فراوان و ابتكار، كارهاي بزرگ و خارق العاده براي رونق اقتصادي و رفع نيازهاي منطقه خود در دوران گذشته بوده است.
    قنات كاريز در جزيره كيش هم با قدمت ۲ هزار و ۵۰۰ ساله كه امروزه با تلاش كارگران به شهر زيرزميني تبديل شده به عنوان يكي از شگفت انگيزترين شاهكارهاي بشر در نوع خود بي نظير است.كاريز يا همان شهر زيرزميني واقع در سواحل شمالي كيش در وسعت ۱۶ هزار متر مربع در محل اتصال ۳ رشته قنات قديمي قرار دارد كه طول اين ۳ رشته قنات به ۱۵ كيلومتر مي رسد.
ادامه نوشته

امنيت و معماري در روستاي تاريخي سريزد

نويسنده: ساشا رياحي مقدم


    
    ساكنان اوليه فلات ايران پس از سكونت در ميان ارتفاعات و غارها به سوي دشت هاي هموار و مسطح روي آوردند و به ساخت سكونتگاه هاي ابتدايي با ساختمايه بدوي پرداختند.
    خانه هاي اوليه ، معماري بسيار ساده اي با استفاده از شاخ و برگ درختان و گل داشتند كه مي توانست امنيت و رفاه نسبي انسان ها را تامين كند. با گذشت زمان و افزايش دانش و تكنولوژي ساخت و همچنين مقابله با طبيعت پيرامون، سكونت در نقاط مختلف جنبه دائمي تري پيدا مي كند و مردم در مجاورت خانه هاي خود به كشاورزي و دامپروري مي پردازند. گستردگي و پراكندگي سكونتگاه هاي روستايي در سزمين پهناور ايران و همچنين تهديد در برابر حملات و آسيب هاي احتمالي موجب به وجود آمدن تاملي عميق بين ۲ مقوله امنيت و معماري در برخي مناطق شده است. امنيت و نظام تدافعي و شيوه مقابله با هجوم بيگانگان، مي تواند تاثير زيادي در شكل گسترش سكونتگاه و تغييرات به وجود آمده در بافت كالبدي آنها داشته باشد. در اغلب روستاهاي كويري و دشتي از نظر معماري، ۲ گونه سامانه تدافعي به كار برده شده است؛ نوع اول سكونتگاه هايي را شامل مي شود كه داراي دژ، حصارهاي تو در تو و برج و بارو در اطراف روستا هستند و دستيابي به واحدهاي مسكوني و ابنيه ديگر از طريق دروازه ها صورت مي پذيرد. اغلب در اين سكونتگاه ها فضاهاي عمومي و مذهبي در داخل حصار تعبيه مي شود. نوع دوم روستاهاي داراي قلعه هستند كه خود به دو گونه تقسيم مي شوند؛ گونه اول روستاهاي قلعه اي هستند؛ يعني مردم هميشه در داخل قلعه زندگي مي كنند و باغ ها و زمين هاي كشاورزي آنها در بيرون قلعه قرار مي گيرد.
ادامه نوشته

نارنجستان قوام

شیراز شهر باغهاست اما مجموعه نارنجستان قوام در شهر شیراز یکی از زیباترین اماکن دیدنی است که کمتر با هجوم مسافران روبرو می شود.
به جز روزهای عید که از دو میلیون مسافر شیراز ، چند هزارتایی به نارنجستان سر می زنند ، بقیه روزهای سال نارنجستان قوام مکانی خلوت و الهام بخش است.

نارنجستان مکانی است که انگار زمان در آن می ایستد ولی قلب با شدت تمام می تپد. مکانی عمیق برای عمیق شدن.
این مجموعه از آثار معماری دوره قاجار است و احداث آن توسط علی محمد خان قوام الملک 1267-1257 شروع شده و در حدود سال 1300 ه. ق تكميل شده است.
ساختمانی بزرگ و زیبا به مساحت 940 متر در باغی به مساحت 3500 متر.
ساختمان و اتاقها با نقش برجسته ها و مینیاتور های بسیار چشم نواز فضایی متین ، و آرام بخش پدید آورده اند.
زیر زمین نارنجستان قوام ، نیز نمایشگاهی از عتیقه و اسناد تاریخی در خود جای داده که به تنهایی یک گنجینه است.
نارنجستان قوام در خیابان لطفعلی خان زند قرار دارد.

 

ادامه نوشته

گنبد سلطانيه

 تحقيق و گردآوری : محسن شجاعی فر

عکس : محسن شجاعی فر

  بنای تاريخی گنبد سلطانيه در نزديکی زنجان واقع شده ، دشتی که گنبد در آن قرار دارد حدود 2000 متر از سطح دريا ارتفاع دارد . ساخت بنای عظيم سلطانيه در بين سالهای 675 الی 685  هجری قمری صورت می پذيرد و به عبارت ديگر کار ساختمان آن به مدت 10 سال به طول انجاميد . قصد از بنای چنين گنبد با شکوهی آن بود تا مرقد مطهر حضرت علی (ع) را به آنجا منتقل سازند ، علت اين کار شيعه شدن سلطان محمد خدا بنده و گرايش او به حضرت علی بود ، شايد به اعتباری گنبد سلطانيه را بتوان اولين اثر هنری شيعه در کشور ايران دانست . بعد از اتمام بنا به علت مخالفت علماء دين با اين عمل ، سلطان محمد از انجام اين کار منصرف شد .

ادامه نوشته

انتقال فرهنگ، تمدن و معنویت از طریق اماکن مذهبی

 

خبرگزاری مهر - گروه دین و اندیشه : بی تردید هنر هر ملت بیانگر نحوه اندیشه، جهان بینی، معتقدات و سنتهای آن مردم است. هر چه بنیادهای فرهنگی ملتی استوارتر و ریشه دارتر باشد تجلیات هنری آن ملت نیز طی تاریخ تکامل آن یکنواخت تر و از نوسانات، تحولات و گسستگیهای بیشتری برخوردار است. هنر ایرانی و اسلامی ایران زمین نیز به عنوان گنجینه ای عظیم و شگفت انگیز به خوبی مؤید این تحولات، تاریخ، تمدن و فرهنگ ایران اسلامی است .

به گزارش خبرنگار مهر، نظری اجمالی به معماری ایران در عهد باستان این حقیقت را آشکار می سازد که معماری ایرانی بر سه اصل آسایش، استحکام و انبساط پایه گذاری شده ست .

هنر در ایران به قدمت تاریخ است و معماری از کهن ترین هنرهای ایرانی است، بر اساس آنچه از نوشته های تاریخی به دست می آید، هنر و صنعت از 5000 سال قبل از میلاد در ایران زمین ریشه و نشان دارد و به همین دلیل است که تمامی گستره این مرز و بوم، به ویژه روستاهای فعلی، مانند کتاب زنده ای از تاریخ، معماری و هنر ایرانی و اسلامی جلوه گر هستند .

ادامه نوشته

تهران-چاله میدان

مهديس فرقاني - چاله ميدان يكي از محلات غربي پايتخت است كه در تهران قديم داراي ساكنان زيادي بوده است. محدوده اين محله از جنوب و بازار چهل تن و امامزاده سيداسماعيل و ميدان مال‌فروش‌ها آغاز مي‌شد و ميدان امين‌السلطان و گمرك را دربرمي‌گرفت و خاني‌آباد و دروازه غار و ميدان قاپاقوپ (اعدام) را شامل مي‌شد. چاله‌ميدان به علت تجمع زياد مردم از اهميت برخوردار بود، چرا كه ميدان قاپاقوپ كه محل اعدام متخلفان تلقي مي‌شد در اين محل قرار داشت. اين محل يكي از عمده‌ترين مراكزي بود كه بسياري از افراد مهاجر در آنجا ساكن مي‌شدند.
درباره نام چاله‌ميدان بايد گفت: سلاطين صفوي كه از بنيانگذاران شهر تهران بودند از خاك اطراف شهر براي حصاركشي دور اين شهر برداشت كردند و محل برداشت خاك‌ها به چاله‌هاي بزرگ تبديل شدند.




منبع: دنیای اقتصاد

بازارها

بازار در زبان پهلوی «واکار» و «وازار» آمده و به معنای محل داد و ستد و اجتماع است.  بازار در تمدن ایران و جهان سابقه چند هزار ساله دارد. از همان هنگام که انسان موفق به تولید محصول بیشتر از نیاز خود گردید و به فکر مبادله آن با دیگر محصولات و تولیدات مورد نیاز خود افتاد، مراحل شکل گیری بازار آغاز شد. برای این منظور ابتدا فضاهای بازی در مجاورت روستاهای بزرگ به این کار اختصاص دادند که در فصولی از سال و به تدریج در روزهایی از هفته، محل اجتماع، داد و ستد و مبادله منطقه می شد. سپس با گسترش جوامع و مبادلات، زمان، مکان، شکل و ساختار آن نیز دچار تغییرات و تحولات تکاملی گردید و به تدریج از حالت موقت به دایمی و از وضعیت فاقد سرپناه و معماری به ساختارهای معماری متشکل و دایمی تبدیل گردید.

ادامه نوشته

کاروانسراها

ساده تر از همه چنین می توان گفت که کاروانسرا ساختمانی است که کاروان را در خود جای می دهد و بزرگ ترین نوع ساختمانهای اسلامی است. پلان آن معمولا مربع یا مستطیل شکل است، با یک ورودی برجسته عظیم و بلند، معمولا ساده و بدون نقش، با دیوارهایی که گاهی اوقات بادگیرهایی در انتهای آن تعبیه شده است. یک دالان با طاق قوسی که مابین ورودی و حیاط داخلی قرار گرفته است، فضای کافی را برای جا دادن حیوانات بارکش فراهم ساخته است. بر روی سکوی برآمده ای که در پیرامون این حیاط قرار گرفته است، طاقگان هایی واقع شده اند که نمای داخلی را مفصل بندی کرده اند. در پشت آنها حجره های کوچکی برای منزل دادن مسافران تعبیه شده است. در کاروانسرا های دو طبقه، از حجره های پایینی برای انبار کردن کالاها و از حجره های بالایی برای منزل دادن مسافران استفاده می شد.


p رباط ملک - 470 ه.ق - ایران


ادامه نوشته

چغازنبیل بزرگترین اثر به جای مانده از ایلامیان

خانه خدای شوش

بيژن روحانی

دشت شوش، ١٢۵٠سال پیش از میلاد مسیح

چغازنبیل


پادشاه بزرگ ایلامیان، "اونتاش نپیریشا"(Untash Napirisha) دستور ساخت معبدی عظیم را برای اینشوشیناک (Inshushinak) خدای ایلامی و حافظ و نگهدارنده شوش باستان صادر می کند.

ایلامی ها اقوامی بودند که بین پنج تا هزار سال پیش از میلاد مسیح بر بخش های وسیعی از جنوب غربی ایران و منطقه میانرودان حکومت می کردند و یکی از بزرگترین مراکز آنها شهر شوش در جنوب خوزستان بوده است.

پادشاه ایلامی معبدی را که ما امروز به نام "چغازنبیل" می شناسیم در کنار رودخانه "دز" و به فاصله ۴٠ کیلومتری جنوب شرقی شوش بناکرد و دستور داد روی تعدادی از خشت ها و آجرهای آن به خط میخی بنویسند که او پادشاه "شوش" و "انشان" چگونه تصمیم به ساختن این معبد بزرگ گرفت و آن را به کدام خدایان اختصاص داد و کاری کرد که پیش از او پادشاه دیگری نکرده بود. این معبد به جز اینشوشیناک به نپیریش(Napirish) خدای دیگری ایلامی نیز اهداء شده بود.

 

ادامه نوشته

مسجد اعظم سامرا

 


مسجد اعظم سامرا (مسجد متوکل)

مسجد اعظم سامرا (متوکل)، از مشهورترین بناهای دوران حکومت عباسیان به شمار می آید. این مسجد بین سالهای 237-233 هجری قمری، به دستور خلیفه متوکل در زمینی به مساحت 440 * 376 متر بنا نهاده شد و تا سالهای اخیر، بزرگترین مسجد جهان اسلام به شمار می آمد. هر چند که در جریان مطالعاتم به مطلبی بر خوردم که سال احداث بنا را 227-221 هجری، در زمان خلیفه مستعصم عنوان کرده و تاریخ 237 - 233 هجری را مربوط به دوره بازسازی و بزرگ کردن مسجد در دوران متوکل دانسته بود. در درون زمین مسجد، یک مستطیل دیگر با ابعاد 240*156 متر با دیوارهایی به ارتفاع 10 متر و ضخامت 2.65 متر محصور شده و با مناطق خالی بزرگی به نام «زیاده» از اولی جدا می شود که از این مناطق به عنوان انباری، آبریزگاه و وضوخانه استفاده می شده است. امروزه از این مسجد تنها دیوار بیرونی و مناره حلزونی شکل معروف آن با نام ملویه، بر جای مانده است.

ادامه نوشته

طهران-شهري جديد با دروازه‌هاي جديد

مهديس فرقاني – در دوران فتحعلي‌شاه، در اطراف شهر تهران فقط 6 دروازه وجود داشت و در دوران ناصرالدين‌شاه اين تعداد به 12 عدد رسيد، اين دروازه‌ها با دهانه‌اي بزرگ در ورودي‌هاي مشخص شهر ساخته مي‌شد و هر كدام از اين ورودي‌ها در طرفين خود 2 ورودي كوچك داشتند و اين ورودي‌هاي كوچك به اتاق‌هاي كوچكي منتهي مي‌شدند، در دوران ناصرالدين‌شاه كه شهر گسترش بيشتري يافت، 6 دروازه به دروازه‌هاي قبلي شهر اضافه شد و تغييراتي هم در سيماي آنها رخ داد.


عمده دليل استفاده از اين دروازه‌ها نه جنگ‌ها و لشگركشي‌ها و نه حفاظت شهر از گزند ياغيان بوده، بلكه دليل عمده آن كنترل ورود و خروج به دارالخلافه بوده و همين‌طور گرفتن عوارض و ماليات بوده . اين دروازه‌ها تنها محل عبور‌ و مرور كساني بود كه به شهر مي‌آمدند و يا از آن خارج مي‌شدند، چرا كه در اطراف شهر، خندق‌هاي بزرگي حفر كرده بودند كه كمتر كسي مي‌توانست از آن عبور كند. دروازه‌ها هنگام اذان صبح گشوده و كمي بعد از غروب بسته مي‌شدند. بعد از گسترش تهران در زمان ناصرالدين‌شاه در هر يك از جهت اصلي شهر، سه دروازه احداث شد. دروازه‌هاي شهر تهران عبارت بودند از:
- دروازه‌هاي شمالي: دروازه شميران در محدوده پيچ شميران فعلي، دروازه دولت تقاطع خيابان سعدي شمالي و انقلاب
- دروازه‌هاي جنوبي: دروازه خاني‌آباد تقاطع خيابان مولوي و خيابان شوش، دروازه غارميان خيابان خاني‌آباد تا ميدان شوش، دروازه شاه‌ عبدالعظيم نزديكي ميدان شوش ابتداي خيابان ري.
- دروازه‌هاي شرقي: دروازه خراسان
- دروازه‌هاي غربي: دروازه باغ شاه انتهاي خيابان سپه، دروازه قزوين محل فعلي ميدان قزوين و دروازه گمرك انتهاي خيابان اميريه نزديك ميدان گمرك.
تمام دروازه‌هاي مذكور، محل تردد افراد به پايتخت و عموما تحت سيطره نيروهاي نظامي و حكومتي قرار داشتند.
منبع: دنیای اقتصاد

مسجد ابن طولون

 


مسجد ابن طولون :: مصر :: قرن سوم هجری


مسجد ابن طولون پس از مسجد عمرو در فسطاط، قدیمی ترین و سالم ترین مسجد به جای مانده در مصر است و بر طبق کتیبه ای که در مسجد پیدا شده، تاریخ اتمام بنای آن،265 هجری/ 879 میلادی است. احمد ابن طولون از سربازان سپاه عباسی در سامرا بود که توانست در سال 254 هجری حکومت مصر را در دست گیرد. بر طبق سنت خلفاء مسلمان، نخستین اقدام وی بنا نهادن پایتختی جدید بود که قطائع نام گرفت و در نزدیکی فسطاط واقع شده بود. وی در مرکز این شهر، کاخ، میدان اسب دوانی و مسجدی ساخت که به نام وی مشهور شد.
منابع غربی و نیز مقریزی، مورخ مصری، ادعا می کنند که معمار این مسجد یک مسیحی مصری است که ایده جایگزینی جرز به جای ستون های نگهدارنده سقف را ارائه داده است در حالیکه احمد فکری دیگر پژوهشگر مصری، معتقد است این ادعا تلاش دیگری از سوی مسیحیان است در جهت مرتبط ساختن نمونه های موفق و بدیع معماری مسلمانان به تمدن مسیحی. به هر حال ما می دانیم که ابن طولون در سامرا زندگی می کرده و آشکارا تحت تأثیر عظمت مسجد المتوکل قرار داشته و از این رو نظریات فکری دور از واقع به نظر نمی رسد.
مقریزی، خود در جای دیگری نقل می کند: " ابن طولون در خصوص ساخت مسجدی نظر خواست که اگر تمامی مصر در آتش بسوزد در برابر آن تاب بیاورد و اگر تمامی مصر در سیلاب غوطه ور شود این مسجد همچنان بر جای بماند". به او پیشنهاد کردند که آن را از آجر سرخ، گچ و خاکستر بسازد و هیچ ستون مرمری در ساخت آن به کار نبرد که در برابر آتش مقاومت چندانی ندارند؛ او نیز چنین کرد.
همچنین خصوصیات مشترکی که بین دو مسجد وجود دارد بر نظریه فکری صحه می گذارد. در هر دو مسجد به منظور برپا ساختن سقف، از جرزهای آجری به جای ستونهای مرمری استفاده شده است. مواد به کار رفته در ساخت هر دو مسجد مشترک است (آجر و گچ) و از همه مهمتر، فرم حلزونی مناره و قرار گرفتن آن خارج از محوطه مسجد، عینا" از معماری مسجد متوکل در سامرا الهام گرفته شده است. البته لازم به ذکر است مناره ای که امروزه مشاهده می کنیم در قرن هشتم هجری به جای مناره اصلی مسجد بنا شده است.


پلان مسجد ابن طولون
 

پلان مسجد مستطیل شکل است و صحنی مربع شکل در میان آن قرار گرفته است. وضوخانه ای در مرکز صحن ساخته شده که پیش ار آتش سوزی بزرگ سال364 هجری/ 986 میلادی، فواره ای به جای آن قرار داشته است.  اطراف صحن را شبستانهایی در بر گرفته که شبستان سمت دیوار قبله 5 ردیف و باقی 2 ردیف ستون دارند. در مرکز دیوار قبله، محراب تو رفته ای وجود دارد که جناغی شکل است و دو ستون در اطراف آن قرار گرفته است. همچنین در هر طرف محراب اصلی، دو محراب کوچکتر ساخته شده اند که بعدها به مجموعه اضافه شده اند. در ضلع شمالی، شرقی و غربی، فضاهایی به نام زیاده قرار گرفته اند که بعدها به منظور بزرگتر کردن فضای مسجد، به آن افزوده شده و عرضی معادل 11 متر دارند.
به کار گیری روشمند جرزهای آجری در برپا داشتن سقف، پیش از این در معماری مسجد سامرا صورت گرفته بود اما مسجد ابن طولون نخستین نمونه سالم و بدون عیب استفاده از این روش در خارج از سامرا به شمار می آید. تمامی جرزهای به کار رفته در مسجد به طور یکسان، 5 متر ارتفاع دارند در حالیکه به کارگیری ستون های سنگی، چنین امری را ممکن نمی سازد زیرا ستون های سنگی در ابعاد و ارتفاع، تفاوت دارند و نمی توان آنها را دقیقا هم اندازه ساخت. همچنین در بالای جرزها، پنجره هایی با طاق جناغی قرار گرفته اند که نقش آنها کاهش فشار وارد آمده بر پایه ها و نیز هدایت بهتر نور و جریان هوا به داخل شبستان هاست.
هرچند که پیشتر، طاقهای جناغی در بناهای قدیمی تری عباسی نظیر کاخ اخضر و جوسق الخاقانی به کار گرفته شده بود اما در مسجد ابن طولون این طاق ها کاربردی تر شده و در ابعاد بزرگتری اجرا شدند.
تزئینات داخلی بنا اغلب در قاب پنجره ها و تاج جرزها صورت گرفته اند. این تزئینات به صورت نوارهایی شامل خطوط منحنی شکل، غنچه های گل و اشکالی الماس گونه هستند. همچنین ترکیبی از نقوش گیاهی و هندسی مورد استفاده قرار گرفته است که تأثیرات هنر ساسانی و هلنیک را نشان می دهد. نرده های چوبی بالای دیوارها، با قطعات خوشنویسی تزئین شده اند. نمونه این قطعات در اطراف محراب و نیز قاب داخلی پنجره ها نیز مشاهده می شود. باروهای تزئینی با اشکال انسانی ناآشنا، دیوارهای خارجی مسجد را پوشانده اند.
گذشته از اهمیت تاریخی مسجد ابن طولون، این بنا به عنوان یکی از بناهای جریان ساز، تأثیر عمده ای بر معماری سرزمین های اسلامی بر جای گذاشته است. غنای معماری این اثر فراتر از حد انتظار می رود تا آنجا که معماران قرون وسطی به ویژه اروپاییان زبان به تمجید آن گشوده اند.
مسجد ابن طولون یکی از نمونه های نادری است که معماری اروپا را تحت تأثیر خود قرار داده است. این بنا عامل انتقال جرز، طاق های جناغی و دیوارهای بارو مانند به معماری گوتیک اروپا، به شمار می آید. درحقیقت، به نظر می آید ارتباطات گسترده ای که بین بازرگانان غربی با فاطمیان وجود داشته، عامل این انتقال بوده است.


تصاویر بیشتر از مسجد ابن طولون:
o کتابخانه دیجیتالی آرک نت

منبع : هنرهای اسلامی

مجتمع ریگستان

 


یکی از ویژگی های خاص معماری تیموری که بعدها در دوره صفویه و ازبکان آسیای میانه پیگیری شد ایجاد مجتمع هایی از بناهای یادبود حول یک میدان روباز بود. میدان ریگستان در سمرقند یکی از بهترین نمونه ها است و به رغم آنکه در گذر ایام به بناهای آن افزوده شده، در نسبت های موزون، حجم های بزرگ و نیز پوشش رنگی و روشن، مجموعه ای کاملا یکدست به نظر می رسد. سالها پیش از احداث این میدان، رودخانه ای از این محل عبور می کرده که با گذشت زمان خشک می شود و بستر سنگی آن بر جای می ماند و این محوطه ریگستان نام می گیرد. هرچند تا کمتر از یک قرن پیش، زمین لرزه، تغییرات زیاد دما در فصول مختلف سال و نیز استهلاک طبیعی ساختمان، این مجموعه را در وضعیت نا مناسبی قرار داده بود تا جایی که برخی از مناره ها و گنبدها تخریب شده و یا در حال ویرانی بودند و حدود 70% کاشیکاری سطوح از بین رفته بود اما نوسازی های انجام شده در سال 1923 میلادی و نیز بین سالهای 1967 تا 1987 میلادی آن را به وضعیتی مطلوب بازگرداند. سه ساختمان عمده پیرامون این میدان بر جای مانده است  
 

ادامه نوشته

طعم ایرانی در معماری مدرن

بيژن روحانی - در دسته‌بندي گرایش‌هاي معماری مدرن در ایران كه همزمان با روی کار آمدن رضا شاه به وجود آمد و بعد از سال ١٣٢٠ تغییر چهره داد مي‌توانیم به‌اين خطوط اصلی اشاره کنیم:


گرایشی که عناصری از معماری ایران باستان را عینا و بدون هیچ تغییری با معماری کارکردگرا و مدرن ادغام مي‌كند. از نمونه‌هاي برجسته آن مي‌توان به کاخ شهربانی و بانک ملی در تهران اشاره کرد که سرستون‌ها، حجاری‌ها و پلکان‌هاي هخامنشی بدون هیچ تغییر در کالبد معماری جدید به کار گرفته شدند. معماری آن دوران سعی در بازسازی «شکوه از دست رفته» با اقتباس از معماری باستان داشت.

ادامه نوشته

خانه بروجردی ها - کاشان

 

قدمت خانه طبق کتیبه موجود به 1292هجری قمری باز میگردد (حدود 132سال پیش ) و صاحب اولیه آن حاج سید جعفر نطنزی است  در این خانه بیش از 150 بنا و گچ کار و آینه کار و دیگر هنر مندان برای مدت 18 سال کار کردهاند این خانه شامل قسمتهای دوگانه اندرونی و بیرونی بوده که دارای حیاطی کشیده است که در دوسر آن دو مجموعه فضایی مهم واقع اند که نسبت به دیگربخش های خانه از ارتفاع بیشتری برخوردارند و قسمت بیرونی آن مورد بحث است .

ادامه نوشته

مسجد الازهر

مسجد الازهر


 

این مسجد بین سالهای 359  تا 361 هجری به دست جوهر صقلی، فرمانده فاطمی، و به امر خلیفه معز الدین الله همزمان با بنا نهادن قاهره، ساخته شد. در رمضان سال 365 هجری، نخستین فعالیت های دانشگاهی در الازهر آغاز شد و علی ابن نعمان کتاب الاختصار را که نوشته پدرش بود در آنجا قرائت نمود و این نخستین سمینار برگزار شده در الازهر به شمار می آید.  در این سال، علی ابن نعمان بنا به دستور معز الدین ، اقدام به تشکیل حلقه هایی جهت مطرح ساختن آموزه های شیعی نمود. وی در این جلسات، کتاب فوق را تدریس می نمود. این کتاب به عنوان نخستین متن درسی الازهر شناخته می شود. همچنین در  عهد عزیز بالله، الازهر گامی دیگر به پیش نهاد و از یک نظام آموزشی خاص برخوردار گردید و مدرسین بر طبق برنامه درسی مشخص و با دریافت حقوق در آنجا به تدریس می پرداختند.

ادامه نوشته

معماری تاج محل

 

در ایران، ساختن مزار یکی از شیوه های معمول برای بزرگداشت بزرگان مذهبی یا رجال و افراد مهم اجتماعی یا کشوری بود که به ویژه از دوره ایلخانی به بعد بیشتر از گذشته مورد توجه قرار گرفت. در دوره گورکانیان هند که آنان را می توان در برخی زمینه ها وارث تیموریان دانست، به ساختن مزار برای بزرگان به صورت بارزی توجه شد. در واقع، فرهنگ ساختن مزار و مقبره برای درگذشتگان توسط مسلمین به هند راه یافته است. زیرا پیش از ورود مسلمانان به هند، بسیاری از هندی ها اجساد مردگان را می سوزاندند و شیوه ای برای تجلیل بزرگان خود نداشتند. در این دوران، شماری مزار نیز برای بانوان دربار ساخته شد که تاج محل یکی از آن ها به شمار می آید.
تاج محل آرامگاه ارجمند بانو ملقب به ممتاز محل، همسر محبوب پنجمین پادشاه گورکانی موسوم به شاه جهان است. ممتاز محل در 1040 ه.ق. درگذشت و آرامگاه او میان سالهای 1049 تا 1065 هجری قمری برپا شد. امپراتور جایگاهی را در کنار رود جمنا برگزید. وی قصد داشت برای خود نیز آرامگاهی در کران دیگر رود و برابر آن بسازد و این دو بنا را با پلی به یکدیگر متصل سازد به نشانه آنکه پیوند او و همسرش از جریان زمان هم در می گذرد. قرار بود که بر خلاف نمای تاج محل که از مرمر سفید بود، آرامگاه شاه از مرمر سیاه باشد. اما سرنوشت بر این شد که آرامگاه دوم هرگز برپا نشود و امپراتور در کنار همسرش آرام گیرد.

ادامه نوشته